УИХ-ЫН ГИШҮҮДЭД ХАНДАЖ ХЭЛЭХЭД ЧУУЛГАНААР ОРЖ БУЙ ХУУЛИА САЙН НЯГТАЛ!
2027 оны Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн марафоныг угтаж хуулиудыг тачигнатал батлаад баймааргүй байна!
Яагаад гэж үү???
Монголын газар нутаг, усны нөөц, тусгай хамгаалалттай газар нутаг, ирээдүйн хөгжлийн загварын хувь заяаг шийдэх улс төрийн сонголтын жил 2027 он.
УИХ-аар Ашигт малтмалын тухай хууль, Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хууль, Ойн болон байгаль орчны салбарын багц шинэчлэлүүд хэлэлцэгдэх гэж байна.
Гэхдээ бодит асуулт нь хууль эрх зүйн техникийн асуудал биш.
Асуулт нь:
Төр алтаа хамгаалах уу, Монголоо хамгаалах уу?
—
ХАМГААЛАЛТЫГ УСТГАХЫН ТУЛД ЗААВАЛ УСТГАХ ШААРДЛАГАГҮЙ
Дэлхийн олон оронд байгаль орчны сүйрэл нэг өдөрт болсонгүй.
Хэн ч “хамгаалалтыг цуцалъя” гэж ил тод санал гаргадаггүй.
Харин дараах үгсээр эхэлдэг.
“Зохицуулалт сайжруулъя.”
“Уян хатан болгоё.”
“Стратегийн төсөл хэрэгжүүлье.”
“Эдийн засгаа аврах шаардлагатай байна.”
Ингээд хамгаалалтын бүс бага зэрэг өөрчлөгдөнө.
Дараа нь зөвшөөрлийн журам сулрана.
Дараа нь тусгай нөхцөл нэмэгдэнэ.
Эцэст нь хамгаалалт нэр төдий үлддэг.
Хуульд нэг өгүүлбэр нэмэгдэхэд л газрын зураг дээр хэдэн зуун мянган га газар эрсдэлд орж болно.
Тиймээс өнөөдөр яригдаж буй өөрчлөлтүүд зөвхөн хуулийн найруулгын асуудал биш.
Энэ бол улс төрийн сонголт.
—
УСГҮЙ БОЛ АЛТ ИДЭХГҮЙ
Монголын хөгжлийн хамгийн том баталгаа бол алт биш.
Ус юм.
Гол мөрний эх.
Гүний ус.
Ойн сан.
Бэлчээрийн тогтолцоо.
Эдгээр нь Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдлын асуудал юм.
Ой, усны сан бүхий газарт ашигт малтмалын үйл ажиллагааг хориглосон эрх зүйн хамгаалалт Монголын байгаль хамгааллын түүхэн ололтуудын нэг болсон.
Хэрэв энэ хамгаалалт ямар нэгэн байдлаар сулрах юм бол үр дагавар нь зөвхөн экологийн асуудал биш болно.
Тэр нь:
– Усны хомсдол;
– Мал аж ахуйн доройтол;
– Хүнсний аюулгүй байдлын эрсдэл;
– Орон нутгийн эдийн засгийн доройтол;
– Цөлжилтийн эрчимжилт болно.
Өнөөдөр бид алт олборлох эсэхээ биш,
маргааш уух ус үлдэх эсэхээ хэлэлцэж байна.
—
ЛИЦЕНЗИЙН ЗУРАГ ДЭЭР ХАРАГДДАГГҮЙ НЭГ ЗҮЙЛ БИЙ
Уул уурхайн лиценз газрын зураг дээр дөрвөлжин хүрээ мэт харагддаг.
Харин аргаль, янгир, халиун буга, шонхор, цоохор ирвэс тийм хүрээг мэддэггүй.
Тэдэнд тасралтгүй амьдрах орон зай хэрэгтэй.
Нэг уурхай дангаараа сүйрэл биш байж болно.
Харин олон лиценз нийлээд экосистемийг хэсэгчилж, амьдрах орчныг тасалж эхэлдэг.
Дэлхий даяар биологийн олон янз байдлын алдагдлын гол шалтгааны нэг нь энэ.
Тиймээс лиценз бүрийг тус тусад нь бус, нийлмэл нөлөөллөөр нь үнэлэх цаг болсон.
—
ДЭЛХИЙ БАЙГАЛИА ЧАНГАЛЖ БАЙНА. МОНГОЛ СУЛРУУЛАХ УУ?
Өнөөдөр Европ, Канад, Австрали байгаль хамгаалалтаа сулруулж байгаа улс биш.
Харин улам өндөр босго тогтоож байна.
Уул уурхайн томоохон компаниуд хүртэл:
– Biodiversity Net Gain;
– No Net Loss;
– Nature Positive
зарчмыг хүлээн зөвшөөрч эхэлжээ.
Өөрөөр хэлбэл байгальд учруулсан нөлөөллөөсөө илүү нөхөн сэргээх үүрэг хүлээж байна.
Харин Монгол Улс эсрэг чиглэлд алхах гэж байгаа бол энэ нь зөвхөн экологийн биш, эдийн засгийн алдаа болно.
Учир нь ирээдүйн хөрөнгө оруулагчид зөвхөн хүдэр биш, байгаль орчны засаглалын чанарыг хардаг болсон.
—
ПАРЛАМЕНТЫН ӨМНӨ БАЙГАА ТАВАН АСУУЛТ
УИХ шинэ хууль батлахаасаа өмнө олон нийтэд дараах асуултад тодорхой хариу өгөх ёстой.
Нэгдүгээрт.
Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хэмжээ буурах уу?
Хоёрдугаарт.
Усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүсэд өөрчлөлт орох уу?
Гуравдугаарт.
Ойн сан бүхий газарт лиценз олгох шинэ нөхцөл бий болох уу?
Дөрөвдүгээрт.
Ховор амьтдын амьдрах орчны үнэлгээг заавал хийх үү?
Тавдугаарт.
Нөхөн сэргээлтийн баталгаа бодитой хэрэгжих үү, эсвэл цаасан дээр үлдэх үү?
Эдгээр асуултад хариулт байхгүй бол шинэчлэлийн тухай ярих боломжгүй.
Тэр тохиолдолд эрсдэлийн тухай ярьж байна гэсэн үг.
—
ЭЦСИЙН АСУУЛТ
Алт дуусна.
Нүүрс дуусна.
Лицензийн хугацаа дуусна.
Харин ширгэсэн гол буцаж урсахгүй.
Устсан ой богино хугацаанд дахин ургахгүй.
Алга болсон зүйл эргэж ирдэггүй.
2027 онд Монголын парламент хэдэн заалт өөрчлөх гэж байгаа биш.
Монгол Улсын ирээдүйн газрын зураг дээр юу үлдэхийг шийдэх гэж байна.
Тиймээс УИХ-ын гишүүдээс ганцхан зүйл асууя.
Төр алтаа хамгаалах уу?
Эсвэл Монголоо хамгаалах уу?
