Монголын парламентын эрх мэдлийн бүтэц чимээгүйхэн өөрчлөгдөх гэж байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн өргөн барьсан УИХ-ын тухай хуульд оруулах өөрчлөлтийн төсөл нь гишүүдийн ёс зүй, сахилга батыг сайжруулах нэрийн дор парламентын гишүүдийн мандатын хувь заяаг намын байгууллагуудын шийдвэртэй илүү нягт холбох боломжийг бий болгож байна.
Уг өөрчлөлтийн гол заалтаар жагсаалтаар сонгогдсон гишүүнийг намын байгууллага ёс зүйн ноцтой зөрчил гаргасан гэж үзвэл эгүүлэн татах санал гаргах боломжтой болно.
Энэ бол Монголын парламентын түүхэнд урьд өмнө байгаагүй эрх мэдлийн шинэ механизм юм.
Жагсаалтын 48 гишүүний улс төр
2023 оны Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр парламент 126 гишүүнтэй болсон. Үүнээс 48 нь намын жагсаалтаар сонгогддог.
Энэ системийн гол логик нь намын бодлогыг илүү төлөөлөх явдал байсан. Гэвч улс төр судлаачид нэг зүйлийг анхааруулж байсан. Жагсаалтын гишүүд намын удирдлагад илүү хамааралтай байдаг.
Шинэ хуулийн төсөл энэ хамаарлыг бүр ч бэхжүүлэх боломжтой.
Ёс зүй нэрийн дор улс төрийн шахалт үүсэх үү
“Ёс зүйн ноцтой зөрчил” гэдэг ойлголт хуульд тодорхой зааглаагүй.
Энэ нь дараах эрсдэлийг бий болгож магадгүй.
- намын бодлогыг шүүмжилсэн гишүүд
- фракцын зөрчил
- намын дотоод тэмцэл
эдгээрийг ёс зүйн асуудал болгон хувиргах боломж.
Хэрэв ийм нөхцөл үүсвэл парламентын гишүүд бодлогын мэтгэлцээн хийх биш намын удирдлагын байр суурийг дагах хандлага нэмэгдэнэ.
Үндсэн хуулийн асуудал
Мөн энэ өөрчлөлт нь 1992 онд батлагдсан Монгол Улсын Үндсэн хууль-ийн чөлөөт мандатын зарчимтай хэр нийцэх вэ гэсэн асуулт гарч байна.
Парламентын гишүүн ард түмнийг төлөөлөх үүрэгтэй. Харин намын байгууллага мандатын хувь заяанд шууд нөлөөлөх боломжтой болбол парламентын бие даасан байдал өөрчлөгдөж магадгүй.
Start profiting from your network—sign up today!